Η θεωρία δεσμού στην κλινική πράξη: Εφαρμογές στην ψυχοθεραπεία παιδιών και εφήβων

Η θεωρία δεσμού αποτελεί ένα διεπιστημονικό και εμπειρικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για
την κατανόηση της κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης, της ρύθμισης του συναισθήματος και της ψυχοπαθολογίας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Το προτεινόμενο δίωρο φροντιστήριο αφορά την κλινική αξιοποίησή της στην ψυχοθεραπεία παιδιών και εφήβων (attachment-informed psychotherapy), δίνοντας έμφαση στην αξιολόγηση, στη διατύπωση περίπτωσης, στη θεραπευτική σχέση και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων για παιδιά, εφήβους και γονείς/φροντιστές.

Μέσα από σύντομη θεωρητική εισήγηση, κλινικά παραδείγματα και συζήτηση
περιστατικών, θα αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η οπτική του δεσμού γεφυρώνει τη
θεωρία, την έρευνα και την κλινική πράξη. Η θεματική του φροντιστηρίου συνδέεται άμεσα με το κεντρικό θέμα του συνεδρίου, καθώς προβάλλει ένα ανθρωποκεντρικό, σχεσιακό και αναπτυξιακά ευαίσθητο μοντέλο κλινικής πρακτικής και φροντίδας. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της πολυδιάστατης υποστήριξης των παιδιών, των εφήβων και των οικογενειών τους απέναντι στις σημερινές ψυχοκοινωνικές προκλήσεις.

 

Από το Σώμα στη Σχέση: Νευροψυχαναλυτικές και Αισθητηριακές Παρεμβάσεις στη Ρύθμιση του Συναισθήματος στην Κλινική Πράξη

Η σύγχρονη κλινική και εκπαιδευτική πρακτική καλείται να απαντήσει σε σύνθετες προκλήσεις που αφορούν τη ρύθμιση του συναισθήματος, το άγχος, την επαγγελματική εξουθένωση και τις δυσκολίες στις σχέσεις. Το παρόν προσυνεδριακό φροντιστήριο προτείνει ένα ολοκληρωμένο, θεωρητικά θεμελιωμένο και εφαρμοσμένο πλαίσιο παρέμβασης με άξονα τη μετάβαση «από το σώμα στη σχέση».

Συνδυάζοντας ψυχαναλυτική σκέψη για τη μεταβίβαση, τη συναισθηματική επεξεργασία και τη λειτουργία του ασυνειδήτου, σύγχρονες προσεγγίσεις της Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, καθώς και δεδομένα της νευροψυχανάλυσης και της συναισθηματικής νευροεπιστήμης σχετικά με τα βασικά συναισθηματικά κυκλώματα και τη σωματοποιημένη ρύθμιση, το φροντιστήριο εστιάζει σε μικρο-παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στην κλινική και θεραπευτική πράξη.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί:

• στη σημασία της φωνής, του ρυθμού και του συγχρονισμού στη διαπροσωπική ρύθμιση,
• στην αναγνώριση σωματικών δεικτών συναισθηματικής ενεργοποίησης,
• στη μετατροπή της αισθητηριακής εμπειρίας σε συμβολική επεξεργασία,
• και στη δημιουργία ασφαλούς πλαισίου μάθησης και θεραπείας.

Οι συμμετέχοντες θα εξοικειωθούν με εργαλεία αναστοχασμού και βιωματικές ασκήσεις που ενισχύουν τη διασύνδεση σώματος–συναισθήματος–λόγου στο θεραπευτικό πλαίσιο.

Η τριμερής συντονιστική ομάδα — με εξειδίκευση στην Κλινική και  Συμβουλευτική Ψυχολογία, την ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία και τη νευροψυχαναλυτική/νευροαισθητική προσέγγιση της σχέσης — προτείνει ένα διαθεματικό μοντέλο που γεφυρώνει επιστημονική τεκμηρίωση και κλινική εφαρμογή, ενισχύοντας τη θεμελιωμένη φροντίδα στη σύγχρονη πρακτική.

 

Ψυχοσεξουαλική Ανάπτυξη, Προστασία και Προαγωγή της Υγείας: Καλές Πρακτικές και Παρεμβάσεις για Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας και Εκπαίδευσης

Το φροντιστήριο εστιάζει στη διασύνδεση ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης και υγείας κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, αναδεικνύοντας τον κρίσιμο ρόλο των επαγγελματιών ψυχικής υγείας και εκπαίδευσης στην πρόληψη, προστασία και προαγωγή της ευημερίας. Σε ένα σύγχρονο κοινωνικό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από ταχεία πρόσβαση στην πληροφορία, μεταβαλλόμενες κοινωνικές νόρμες και αυξανόμενες προκλήσεις (π.χ. έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ζητήματα συναίνεσης και ορίων), καθίσταται αναγκαία η ανάπτυξη τεκμηριωμένων και ευαίσθητων παρεμβάσεων.

Επιδιώκεται η σύνδεση θεωρητικής γνώση με εφαρμοσμένες, επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές στο πεδίο της ψυχοσεξουαλικής υγείας. Θα παρουσιαστούν σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις για τη συνεργασία με παιδιά και εφήβους, με έμφαση στην αναπτυξιακή καταλληλότητα, την ενίσχυση των δεξιοτήτων ζωής και την προαγωγή ασφαλών συμπεριφορών.

Επιπλέον, θα συζητηθούν καλές πρακτικές παρέμβασης, που εδράζονται στη δημιουργία ασφαλούς πλαισίου επικοινωνίας, τη χρήση κατάλληλων ψυχοεκπαιδευτικών εργαλείων και τη συνεργασία με την οικογένεια και το σχολικό περιβάλλον. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην παρουσίαση συγκεκριμένης μεθοδολογίας που μπορούν να εφαρμόσουν οι επαγγελματίες στην καθημερινή πρακτική τους.

Το φροντιστήριο στοχεύει να ενδυναμώσει τους συμμετέχοντες με πρακτικά εργαλεία και δεξιότητες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης, ηθικά ευαίσθητης και επιστημονικά θεμελιωμένης φροντίδας.

Κλινική εργασία με τρανς και φυλοποικιλόμορφα άτομα: Ψυχαναλυτική προσέγγιση και σύγχρονες κατευθυντήριες

Ως αποτέλεσμα των διεκδικήσεων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, καθώς και μιας μερίδας της κοινωνίας των πολιτών διεθνώς, και της αποπαθολογιοποίησης που έχει ακολουθήσει αυτές τις διεκδικήσεις, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγαλύτερη ορατότητα, αλλά και επιτακτική ανάγκη ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας σχετικά με την εμπειρία και τις ανάγκες των τρανς και φυλοποικιλόμορφων ατόμων. Οι ανάγκες αυτές γίνονται πιο κομβικές σήμερα, εξαιτίας της αυξανόμενης προώθησης τρανς-ανταγωνιστικών πολιτικών και ρητορικών στο δημόσιο λόγο αλλά και δυνητικά επικίνδυνων κλινικών προσεγγίσεων, οι οποίες εντείνουν την επισφάλεια αυτών των ατόμων ή τα αποκλείουν από τις απαραίτητες υπηρεσίες υγείας.

Συντασσόμενο με το κεντρικό θέμα του 6ου Πανελληνίου Συνεδρίου Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Υγείας, το οποίο εστιάζει στις σύγχρονες προκλήσεις και στις ανακατατάξεις στην κλινική ψυχολογία, το φροντιστήριο αυτό στοχεύει να συνεισφέρει μέσω μιας σύγχρονης μη παθολογιοποιητικής ψυχαναλυτικής προσέγγισης της τρανς εμπειρίας. Αυτή η προσέγγιση θα είναι ενήμερη της διαθεματικότητας της εμπειρίας των τρανς και φυλοποικιλόμορφων ατόμων, καθώς και των τεκμηριωμένων επιστημονικών κατευθυντήριων στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Τα συμμετέχοντα άτομα θα εξοικειωθούν με βασικές έννοιες όπως ταυτότητα και έκφραση φύλου, καθώς και με τη διάκρισή τους αλλά και τη διασταύρωσή τους με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και άλλες ταυτότητες. Θα παρουσιαστούν σύγχρονες θεωρητικές και κλινικές προσεγγίσεις όπως αυτές της Saketopoulou, του Pellegrini και του Hansbury, και θα συζητηθούν οι κατευθυντήριες του World Professional Association for Transgender Health (WPATH) σχετικά με την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε τρανς άτομα. Το φροντιστήριο θα εμπλουτιστεί με κλινικά παραδείγματα και θα δοθεί χώρος για συζήτηση κλινικών ερωτημάτων των συμμετεχόντων.

Κατασκευή και πολιτισμική προσαρμογή ψυχομετρικών εργαλείων στην Ψυχολογία της Υγείας: Μεθοδολογικά ζητήματα και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία

Το προσυνεδριακό φροντιστήριο με τίτλο «Κατασκευή και πολιτισμική προσαρμογή ψυχομετρικών εργαλείων στην Ψυχολογία της Υγείας: Μεθοδολογικά ζητήματα και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία» πραγματεύεται ένα κρίσιμο πεδίο για την έρευνα και την κλινική εφαρμογή στον χώρο της Ψυχολογίας της Υγείας. Η ανάπτυξη ψυχομετρικών εργαλείων με υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα, καθώς και η συστηματική πολιτισμική τους προσαρμογή, συνιστούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την έγκυρη και ευαίσθητη στην πολιτισμική διαφοροποίηση αποτίμηση ψυχολογικών διαστάσεων που σχετίζονται με την υγεία και την ασθένεια. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις, όπως η αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων, η διαπολιτισμική επικύρωση και η χρήση προηγμένων ψηφιακών εργαλείων που υποστηρίζουν τη διαδικασία κατασκευής, στάθμισης και πολιτισμικής προσαρμογής εργαλείων μέτρησης.

Η θεματική του προσυνεδριακού φροντιστηρίου συνάδει άμεσα με τους στόχους του 6^ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Υγείας. Μέσα από την ενσωμάτωση σύγχρονων ερευνητικών και τεχνολογικών εξελίξεων και τη γεφύρωση θεωρίας, έρευνας και τεχνολογίας, το φροντιστήριο αναμένεται να συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της σύγχρονης κλινικής πρακτικής και της έρευνας στον χώρο της Ψυχολογίας της Υγείας.

Εφαρμογή της κινητοποιητικης συνέντευξης σε περιπτώσεις ¨δύσκολων¨ θεραπευόμενων

Η κινητοποιητική συνέντευξη αποτελεί ένα σημαντικό βοηθητικό εργαλείο για τον θεραπευτή για την αντιμετώπιση του μειωμένου κινήτρου των θεραπευμένων  γενικότερα και ειδικότερα για τους θεραπευόμενους που προβάλλουν αντίσταση στη θεραπεία. Περιλαμβάνει στοιχεία από την πελατοκεντρική θεραπεία, τη θεωρία της αυτορρύθμισης και τη γνωστική  θεραπεία.

Ακολουθεί μια συγκεκριμένη οπτική η οποία καθιστά τον θεραπευόμενο καθοδηγητή του εαυτού του με τον ρόλο του θεραπευτή να περιορίζεται στην ανάδυση   του ρόλου της αυτοκαθοδήγησης. .

Η εφαρμογή της στην κλινική πράξη δημιουργεί ένα πλαίσιο αυτορρύθμισης για τον θεραπευόμενο τόσο σε γνωστικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο οδηγώντας  τον στην ενεργοποίηση και στην εφαρμογή συμπεριφορών που ο ίδιος προτείνει και επιλέγει.

Εφαρμόζεται στις περισσότερες κλινικές περιπτώσεις και των δύο αξόνων, υποστηρίζεται από τις ερευνητικές μελέτες ως προς την αποτελεσματικότητα της και το κυριότερο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως  θεραπευτικό εργαλείο για την απομάκρυνση των «εμποδίων» που φέρνουν οι «δύσκολοι» θεραπευόμενοι.